સમજાવો કે વધુ અંતર માટે,વિવર્તનને કારણે થતું ફેલાવો એ કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રને કારણે થતા ફેલાવા કરતા વધારે હોય છે. અથવા ફ્રેનલ અંતરનું મહત્વ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) માપના છિદ્ર (aperture) પર સમાંતર કિરણો આપાત કરતા,વિવર્તિત પ્રકાશ $\theta$ ખૂણે ફેલાય છે,જ્યાં કોણીય પહોળાઈ $\theta \approx \frac{\lambda}{a}$ છે.
$z$ જેટલું અંતર કાપ્યા પછી,વિવર્તનને કારણે બીમની પહોળાઈ $w = z \theta = \frac{z \lambda}{a}$ થાય છે.
ફ્રેનલ અંતર $z_F$ એ એવું અંતર છે જ્યાં વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો એ છિદ્રના માપ $a$ જેટલો થાય છે.
$a = \frac{z_F \lambda}{a}$ લેતા,આપણને $z_F = \frac{a^2}{\lambda}$ મળે છે.
જ્યારે અંતર $z \ll z_F$ હોય,ત્યારે વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો છિદ્રના માપની સરખામણીમાં નગણ્ય હોય છે અને પ્રકાશ સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે,જે કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રને અનુરૂપ છે.
જ્યારે અંતર $z > z_F$ હોય,ત્યારે વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો એ કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રના ફેલાવા કરતા વધી જાય છે. આમ,કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર એ માત્ર ત્યારે જ માન્ય છે જ્યારે તરંગલંબાઈ $\lambda \to 0$ હોય અથવા અંતર $z \ll z_F$ હોય.

Explore More

Similar Questions

એક સ્લિટ પર ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાતમાં પ્રથમ ગૌણ મહત્તમની દિશા શેના દ્વારા આપવામાં આવે છે? ($a$ એ સ્લિટની પહોળાઈ છે):

$12 \times 10^{-5} \text{ cm}$ પહોળાઈ ધરાવતી સ્લિટ દ્વારા મળતી ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ અધિકતમની અડધી કોણીય પહોળાઈ શોધો,જ્યારે તેને $6000 \, \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકરંગી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. (જવાબ ડિગ્રીમાં આપો)

ફ્રેનલ વિવર્તનમાં,જો ડિસ્ક અને પડદા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવામાં આવે,તો કેન્દ્રિય તેજસ્વી ટપકાની તીવ્રતા

$6000 \, \mathring A$ ની તરંગલંબાઈ ધરાવતું સમતલ તરંગ અગ્ર $0.2 \, mm$ પહોળાઈ ધરાવતી સ્લીટ પર આપાત થાય છે. સ્લીટથી $2 \, m$ અંતરે રહેલા પડદા પર ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાત મળે છે. કેન્દ્રીય મહત્તમની પહોળાઈ $mm$ માં કેટલી હશે?

$550 \,nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશના સ્ત્રોત અને $0.55 \,mm$ પહોળાઈની સ્લિટ વડે થતા ફ્રોનહોફર વિવર્તન માટે પ્રથમ ન્યૂનતમ (minimum) માટે વિવર્તન કોણ કેટલો હશે ($,rad$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo